Tiền tệ (Loonies, Toonies & Bills)
Đơn vị tiền
Đơn vị tiền của Canada là đô la Canada (CAD), ký hiệu $. Một đô la chia thành 100 cent. Khác với đô la Mỹ (USD), giá trị hai loại tiền không bằng nhau và thay đổi mỗi ngày. Bạn có thể xem tỷ giá và biểu đồ 30 ngày ở mục Tiện ích của Bên Mình.
Tiền xu
- 5 cent (nickel): hình con hải ly.

10 cent · D. Benjamin Miller, Public domain 10 cent (dime): hình chiếc thuyền buồm Bluenose. Đồng nhỏ nhất và nhẹ nhất.- 25 cent (quarter): hình con tuần lộc caribou. Rất hữu ích cho máy giặt công cộng, máy đỗ xe và xe đẩy ở một số siêu thị.
- 1 đô (loonie): hình chim lặn loon (chim Loon) ở mặt sau, ra đời năm 1987. Cái tên loonie từ đó mà ra. Màu vàng, nhiều cạnh.

Toonie · Mhsheikholeslami, CC BY-SA 4.0 2 đô (toonie): hai kim loại (viền bạc, lõi vàng), có hình gấu Bắc Cực, ra đời năm 1996. Tên toonie ghép từ "two" và "loonie".- Đồng 1 cent (penny): Canada đã ngừng sản xuất năm 2012 và rút khỏi lưu hành năm 2013. Nếu thanh toán bằng tiền mặt, tổng tiền được làm tròn đến 5 cent gần nhất. Trả bằng thẻ thì vẫn tính đủ từng cent.
Tiền giấy (bills)
Tiền giấy Canada làm bằng polymer (nhựa), bền, chống nước và khó làm giả. Có cửa sổ trong suốt và các hình ảnh nổi:

Tờ 5 đô · Ngân hàng Canada, bản mẫu SPECIMEN 5 đô: thủ tướng Wilfrid Laurier, màu xanh dương.
Tờ 10 đô (Viola Desmond) · Ngân hàng Canada, bản mẫu SPECIMEN 
Tờ 10 đô (Macdonald) · Ngân hàng Canada, bản mẫu SPECIMEN 10 đô: Viola Desmond, nhà hoạt động quyền công dân, màu tím, in dọc. Tờ 10 đô cũ hình thủ tướng John A. Macdonald vẫn còn lưu hành.
Tờ 20 đô (Elizabeth II) · Ngân hàng Canada, bản mẫu SPECIMEN 
Tờ 20 đô (Charles III) · Ngân hàng Canada, bản mẫu SPECIMEN 20 đô: Nữ hoàng Elizabeth II, màu xanh lá. Tờ 20 đô mới có hình Vua Charles III.
Tờ 50 đô · Ngân hàng Canada, bản mẫu SPECIMEN 50 đô: thủ tướng William Lyon Mackenzie King, màu đỏ.
Tờ 100 đô · Ngân hàng Canada, bản mẫu SPECIMEN 100 đô: thủ tướng Robert Borden, màu nâu.
Tiền giấy sẽ có thể được thay đổi hình theo thời gian, hãy xem trang Ngân hàng Canada để biết loạt tiền mới nhất. Tờ giấy rách hoặc cũ có thể đổi ở ngân hàng. Một số tiệm nhỏ ngại nhận tờ 100 đô hoặc 50 đô, nên đừng ngạc nhiên nếu họ kiểm tra tờ tiền.

Chris Hadfield và tờ 5 đô · Phi hành gia
Phi hành gia người Canada Chris Hadfield giới thiệu tờ 5 đô mới ngay trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) vào năm 2013.
Cách thanh toán
- Thẻ ghi nợ (debit, Interac): rút trực tiếp từ tài khoản ngân hàng. Rất phổ biến, thường không phí.
- Thẻ tín dụng: Visa, Mastercard, Amex. Tiện lợi và xây dựng điểm tín dụng. Xem bài Credit score.
- Chạm (tap): nhiều cửa hàng cho tap thẻ hoặc điện thoại (Apple Pay, Google Pay) rất nhanh. Giới hạn mỗi lần khoảng 250 đô, nếu quá phải nhập PIN.
- Tiền mặt: vẫn dùng ở chợ, tiệm nhỏ, tiệm người Việt, đỗ xe, tiền tip. Một số nơi chỉ nhận tiền mặt, hãy hỏi trước.
- Interac e-Transfer: chuyển tiền qua email hoặc số điện thoại giữa các tài khoản ngân hàng ở Canada. Rất phổ biến để trả tiền thuê nhà, chia tiền ăn, trả cho người quen.
- Chi phiếu (cheque): ít dùng hơn nhưng vẫn gặp, ví dụ lương, tiền thuê nhà, hoàn thuế.
Giá niêm yết chưa gồm thuế
Ở Canada, giá trên kệ thường chưa gồm thuế bán hàng. Khi tính tiền, bạn sẽ thấy thêm thuế:
- GST (liên bang) 5%, áp dụng khắp nơi.
- HST ở một số tỉnh gộp thuế liên bang và tỉnh, ví dụ 13% ở Ontario. Các tỉnh khác có thuế riêng (PST hoặc QST), mức khác nhau.
- Thức ăn cơ bản mua ở siêu thị thường không chịu thuế, còn ăn ở nhà hàng thì có thuế. Một số mặt hàng như quần áo trẻ em có quy định riêng.
- Tiền tip không gồm trong hóa đơn, thường 15 đến 20% ở nhà hàng. Xem công cụ Tính tiền & chia nhóm ở mục Tiện ích.
Ví dụ tính hóa đơn và tiền tip
Giả sử món hàng chịu HST giá niêm yết $100, thuế suất 13%, tiền thuế là $13, tổng $113. Đây chỉ là ví dụ minh họa, thuế suất thật tùy tỉnh và loại hàng.
- Thuế (tax) là khoản theo luật. Tip là khoản khách tự nguyện trả thêm trong phần lớn tình huống. Service charge hoặc auto-gratuity là khoản phí do cơ sở kinh doanh thông báo, thường gặp với bàn đông người.
- Đọc hóa đơn để tránh tip hai lần. Khi máy thanh toán gợi ý phần trăm tip, xem nó tính trên tiền trước thuế hay sau thuế, hai cách cho ra số tiền khác nhau.
- Ở quán tự phục vụ, mua mang đi hoặc cửa hàng bán lẻ, máy có thể gợi ý tip nhưng bạn được chọn mức khác hoặc không tip.
- Trả tiền mặt thì tổng cuối cùng được làm tròn đến 5 cent. Ví dụ tổng $10.01 hay $10.02 trả $10.00, còn $10.03 hay $10.04 trả $10.05.
Thẻ debit, thẻ credit và chạm thẻ
- Debit thường gắn với tài khoản chequing và trừ thẳng từ số dư. Khi máy hỏi "chequing" hay "savings", chọn đúng tài khoản liên kết. Kiểm tra hạn mức mỗi ngày, phí giao dịch và phí ATM ngoài mạng.
- Credit cho bạn chi tiêu trong hạn mức rồi trả sau. Nếu không trả đủ số dư sao kê đúng hạn, lãi suất có thể rất cao, nên đừng coi nó như tiền miễn phí.
- Tap, chip, PIN và ví điện tử: hạn mức tap tùy ngân hàng, thiết bị và nơi bán. Che bàn phím khi nhập PIN và đừng chia sẻ PIN với ai.
- ATM: rút ở máy cùng ngân hàng thường rẻ hơn máy độc lập, nhưng còn tùy gói tài khoản.
Nhận biết tiền giả
Với tiền polymer, hãy sờ bề mặt và phần mực nổi, nhìn qua cửa sổ trong suốt, nghiêng tờ tiền xem chi tiết phản chiếu và kiểm tra hình có đúng mệnh giá. Không có dấu hiệu nào bảo đảm tuyệt đối, nên đối chiếu hướng dẫn bảo an của Bank of Canada cho đúng loạt tiền bạn đang cầm. Nghi ngờ tiền giả thì đừng tiêu tờ đó, hãy liên hệ cảnh sát địa phương hoặc ngân hàng.
Ngân hàng và tài khoản
- Năm ngân hàng lớn: RBC, TD, Scotiabank, BMO và CIBC. Ngoài ra còn có các ngân hàng nhỏ, hợp tác xã tín dụng (credit union) và ngân hàng trực tuyến.
- Người mới đến: nhiều ngân hàng có gói dành cho người mới đến (newcomer package) với phí thấp hoặc miễn phí trong năm đầu. Hãy mang hộ chiếu, giấy thường trú và địa chỉ. Xem bài Giấy tờ cần làm trong tháng đầu tiên.
- Phí ATM: rút tiền ở máy ATM của ngân hàng khác có thể mất vài đô. Nên dùng máy cùng ngân hàng hoặc rút tiền một lần nhiều.
- Tài khoản tiết kiệm và TFSA: xem các lựa chọn tiết kiệm, và đừng quên so sánh phí hằng tháng.
Gửi tiền về Việt Nam và đổi tiền
- Gửi tiền: có nhiều dịch vụ như ngân hàng, Wise, Remitly, Western Union hoặc các tiệm gửi tiền người Việt. So sánh tỷ giá thực và phí trước khi gửi, vì tỷ giá nhà cung cấp thường kém hơn tỷ giá thị trường.
- Đổi tiền mặt: ngân hàng, quầy đổi tiền ở sân bay. Quầy sân bay thường có phí cao, nên đổi trước khi bay nếu có thể.
- Dùng đô la Mỹ ở Canada: một số nơi gần biên giới nhận USD nhưng với tỷ giá không có lợi cho bạn. Thường nên trả bằng CAD.
- Cảnh giác lừa đảo: không chuyển tiền cho người lạ, không trả bằng thẻ quà tặng (gift card) hoặc tiền điện tử theo yêu cầu qua điện thoại. Cơ quan thuế và cảnh sát không yêu cầu như vậy.
Từ lóng về tiền
- Buck: 1 đô. *"It's ten bucks."*
- Loonie, toonie: xu 1 đô và 2 đô.
- A grand: 1.000 đô. *"The rent is two grand."*
- Two-four: thùng 24 chai bia, không phải tiền. Xem bài Tiếng lóng Canada.
Mẹo nhỏ
- Luôn mang ít xu loonie, toonie và quarter để dùng máy giặt, máy đỗ xe, xe đẩy ở siêu thị Aldi hay Costco (tùy nơi).
- Kiểm tra tiền thối: tiền Canada có nhiều loại xu giống nhau về màu sắc, nhất là xu 1 đô và 2 đô.
- Tiền giấy không gấp mạnh: tiền polymer vẫn dùng được khi gấp, nhưng giữ phẳng sẽ bền hơn.
- Cập nhật thông tin thẻ khi đổi địa chỉ: để tránh bị từ chối thanh toán hoặc mất thư từ ngân hàng.
Interac e-Transfer: gửi cho đúng người
e-Transfer gửi qua email hoặc số điện thoại, một số người bật Autodeposit nên tiền vào thẳng tài khoản. Hãy xác minh danh tính và thông tin người nhận trước khi gửi, vì giao dịch đã hoàn tất rất khó thu hồi. Đừng gửi tiền cọc nhà, mua xe hay mua hàng cho người lạ chỉ dựa trên ảnh chụp hay lời hứa.
Giữ an toàn trước lừa đảo
- Cảnh giác với tin nhắn giả CRA, ngân hàng, công ty giao hàng hoặc cảnh sát đòi chuyển tiền ngay, mua gift card, đưa mã xác thực hay cài phần mềm điều khiển máy.
- CRA không yêu cầu nộp thuế bằng gift card.
- Đừng bấm link lạ trong SMS. Hãy tự mở ứng dụng hoặc gõ địa chỉ website chính thức.
- Nghi bị lừa thì liên hệ ngân hàng ngay, đổi mật khẩu, lưu bằng chứng và báo Canadian Anti-Fraud Centre hoặc cảnh sát khi phù hợp.
Lỗi người mới đến hay gặp
- Nhầm CAD với USD.
- Nghĩ giá trên kệ đã gồm thuế.
- Không kiểm tra tip hoặc phí dịch vụ tự động.
- Dùng credit card như tiền miễn phí.
- Chuyển e-Transfer cho người lạ.
- Trả phí ATM không cần thiết.
- Đổi ngoại tệ ở nơi tỷ giá bất lợi.
- Không giữ hóa đơn khi cần đổi trả.
Cách tốt nhất là đọc kỹ số tiền cuối cùng, hỏi về phí và dành vài phút đối chiếu biên lai sau mỗi giao dịch lớn.
Từ vựng Anh – Việt
| Tiếng Anh | Tiếng Việt |
|---|---|
| CAD / Canadian dollar | đô la Canada |
| coin / bill | tiền xu / tiền giấy |
| change | tiền thối |
| subtotal | tạm tính |
| sales tax | thuế bán hàng |
| receipt | biên lai |
| debit card / credit card | thẻ ghi nợ / thẻ tín dụng |
| PIN | mã cá nhân |
| tap | chạm để thanh toán |
| withdrawal / deposit | rút tiền / gửi tiền |
| exchange rate | tỷ giá |
| service charge | phí dịch vụ |
| tip / gratuity | tiền boa |
| refund | hoàn tiền |
| balance | số dư |
Ba tình huống thực tế
- Ở siêu thị: món $9.99 chưa chắc trả đúng $9.99 vì còn tùy loại hàng và thuế.
- Ở nhà hàng: kiểm tra tiền ăn, thuế, service charge và tip trước khi chạm thẻ.
- Mua đồ cũ: người bán đòi đặt cọc e-Transfer trước khi cho xem hàng. Hãy xác minh hàng và danh tính, ưu tiên gặp ở nơi an toàn, tránh gửi tiền không thu hồi được.
Làm quen tiền Canada trong 7 ngày
- Ngày 1: nhận diện 5 loại xu.
- Ngày 2: nhận diện các tờ tiền và đặc điểm bảo an.
- Ngày 3: tập đọc bảng giá, thuế và biên lai.
- Ngày 4: phân biệt debit, credit và các loại phí.
- Ngày 5: tập thanh toán bằng tap hoặc chip an toàn.
- Ngày 6: tìm hiểu e-Transfer, tỷ giá và dấu hiệu lừa đảo.
- Ngày 7: lập ngân sách tuần và rà lại các giao dịch trên ứng dụng ngân hàng.
Các câu hỏi thường gặp
- Canada còn dùng đồng 1 cent không? Không còn phát hành cho giao dịch thông thường. Thanh toán tiền mặt được làm tròn ở tổng cuối.
- Có bắt buộc tip 20% không? Không, trừ khi hóa đơn ghi rõ một khoản phí áp dụng theo điều kiện dịch vụ.
- Dùng tiền Canada ở Mỹ được không? Đừng giả định cửa hàng bên Mỹ nhận CAD, bạn cần USD hoặc phương thức thanh toán phù hợp.
- Dùng USD ở Canada được không? Một số điểm du lịch nhận nhưng tỷ giá chưa chắc tốt.
- Nên mang bao nhiêu tiền mặt? Tùy nơi ở và nhu cầu. Ở đô thị nhiều nơi nhận thẻ, nhưng vẫn nên có một khoản nhỏ dự phòng.
Nguồn chính thức
Kết luận
Chỉ cần nhớ "loonie là 1 đô, toonie là 2 đô", đọc kỹ tổng tiền trước khi trả và đừng vội chuyển tiền cho người lạ là bạn đã tránh được hầu hết rắc rối. Chúc bạn sớm quen với đồng tiền mới!
💡 Cập nhật: tháng 11/2026. Thuế, phí, quy định và sản phẩm tài chính thay đổi theo tỉnh và nhà cung cấp. Bài này mang tính giới thiệu chung, không phải tư vấn tài chính hay pháp lý. Hình tiền giấy là bản mẫu từ trang của Ngân hàng Canada.
Ảnh minh họa từ Wikimedia Commons, bản quyền thuộc tác giả như ghi chú dưới ảnh.
Hình tiền giấy là bản mẫu (có chữ SPECIMEN) từ trang của Ngân hàng Canada, bankofcanada.ca. Tiền thật có thể được cập nhật theo thời gian. Ảnh phi hành gia: NASA, qua Wikimedia Commons.




