Lương hưu và trợ cấp cho người cao tuổi: OAS, GIS, CPP
Nhiều gia đình người Việt có cha mẹ, ông bà sống ở Canada, và câu hỏi thường gặp là: người lớn tuổi nhận được trợ cấp gì từ chính phủ? Ở Canada có ba khoản chính: Old Age Security (OAS), Guaranteed Income Supplement (GIS) dành cho người thu nhập thấp, và Canada Pension Plan (CPP) dựa trên số năm đi làm và đóng góp. Bài này giải thích ngắn gọn cách mỗi khoản hoạt động và điều kiện cư trú, vốn là chỗ người mới đến hay hiểu nhầm.
💡 Đây là thông tin tham khảo chung, không phải tư vấn tài chính cá nhân. Mức tiền được điều chỉnh theo vật giá và thay đổi theo từng quý. Hãy xem trang Service Canada hoặc gọi hỏi trước khi kết luận về trường hợp của bạn.
Xem nhanh ba khoản chính
| Khoản | Dành cho | Dựa trên |
|---|---|---|
| OAS | Người từ 65 tuổi trở lên | Số năm sống ở Canada sau tuổi 18 |
| GIS | Người nhận OAS có thu nhập thấp | Thu nhập của bạn (và vợ/chồng) |
| CPP | Người từng đi làm và đóng CPP | Số năm và mức thu nhập có đóng CPP |
OAS (Old Age Security)
- Dành cho người từ 65 tuổi, có tư cách pháp lý ở Canada (như công dân hoặc thường trú nhân) và đáp ứng điều kiện cư trú.
- Tiền OAS tính theo số năm sống ở Canada sau tuổi 18. Cần ít nhất 10 năm để nhận được một phần. Sống đủ 40 năm thì nhận đủ khoản tối đa. Ở giữa thì nhận theo tỷ lệ.
- Mức tối đa trong quý 10 đến 12/2026 là khoảng 762,50 CAD mỗi tháng cho người 65 đến 74 tuổi và 838,75 CAD mỗi tháng cho người từ 75 tuổi. Mức này được xem lại mỗi quý theo vật giá.
- Nếu bạn hoãn nhận OAS sau tuổi 65, số tiền hằng tháng tăng 0,6% cho mỗi tháng hoãn, tối đa khoảng 36% nếu hoãn đến 70 tuổi.
- Người có thu nhập cao có thể bị thu hồi một phần OAS khi khai thuế.
Người lớn tuổi đến Canada muộn (ví dụ được con bảo lãnh sang ở năm 60 tuổi) sẽ chỉ có vài năm cư trú, nên thường chưa đủ 10 năm lúc 65 tuổi. Khi đó họ thường nhận OAS khi đã đủ điều kiện cư trú sau đó. Hãy hỏi Service Canada.
GIS (Guaranteed Income Supplement)
- Khoản bổ sung cho người nhận OAS và có thu nhập thấp.
- Mức tối đa dành cho người độc thân, góa hoặc ly hôn khoảng 1.138,90 CAD mỗi tháng. Cặp vợ chồng cùng nhận OAS được tính theo mức khác. Số tiền giảm dần khi thu nhập tăng.
- GIS không tự động có: bạn cần nhận OAS và khai thuế mỗi năm để được tính (một số người được tự động cấp, hãy hỏi Service Canada).
- Quan trọng: GIS tính theo thu nhập của năm trước, nên khai thuế đúng hạn (xem bài Khai thuế thu nhập lần đầu ở Canada).
CPP (Canada Pension Plan)
- CPP dựa trên việc bạn đã đi làm và đóng CPP ở Canada. Ai đã có thu nhập và bị khấu trừ CPP đều có thể nhận khi đủ tuổi.
- Mức tối đa của CPP retirement bắt đầu nhận ở tuổi 65 là khoảng 1.507,65 CAD mỗi tháng (tháng 1/2026), nhưng đó là mức tối đa. Hầu hết mọi người nhận thấp hơn, tùy thời gian làm và mức lương.
- Bạn có thể bắt đầu sớm (từ 60 tuổi, tiền ít hơn) hoặc hoãn (đến 70 tuổi, tiền nhiều hơn).
- Người mới đến chỉ tích lũy CPP từ lúc bắt đầu làm việc ở Canada. Nếu lớn tuổi mới đến, khoản CPP thường nhỏ.
Cha mẹ được bảo lãnh thì sao?
- Cha mẹ có thường trú nhân thường có thể đủ điều kiện OAS và GIS khi đáp ứng điều kiện cư trú và tuổi. Hãy hỏi Service Canada về trường hợp cụ thể.
- Người bảo lãnh thường phải ký cam kết hỗ trợ (undertaking) trong nhiều năm với cha mẹ, nghĩa là chịu trách nhiệm về nhu cầu cơ bản của họ. Xem bài Bảo lãnh người thân định cư Canada.
- Nếu cha mẹ chỉ sang thăm dài hạn bằng super visa thì không phải thường trú nhân và không nhận OAS. Xem bài Xin Super Visa Canada.
- Về lại Việt Nam sống: quy định về việc tiếp tục nhận OAS khi ở nước ngoài phụ thuộc vào số năm cư trú ở Canada. Nếu có ý định ở Việt Nam lâu, hãy hỏi Service Canada trước khi đi để biết khoản nào được tiếp tục trả và khoản nào dừng.
Cách nộp đơn
- Service Canada có thể tự gửi thư cho một số người khoảng 64 tuổi, nhưng không phải ai cũng được. Nếu bạn gần 65 tuổi mà chưa nhận thư, hãy chủ động hỏi.
- Nên chuẩn bị hồ sơ khoảng 11 tháng trước khi muốn bắt đầu nhận.
- Giấy tờ cần có: SIN, giấy tờ chứng minh tuổi, và hồ sơ cư trú ở Canada (ngày nhập cư, ngày vào, thời gian ở ngoài Canada).
- Tài khoản My Service Canada Account giúp bạn xem và nộp đơn trực tuyến.
Nguồn chính thức
Kết luận
Với người lớn tuổi, ba điều quan trọng nhất là: số năm sống ở Canada (quyết định OAS), khai thuế hằng năm (để nhận GIS) và hỏi Service Canada sớm nếu có kế hoạch đi hoặc ở lại Việt Nam. Đừng nghe truyền miệng, vì quy định phụ thuộc vào từng trường hợp.
💡 Cập nhật: tháng 11/2026. Bài này là thông tin tham khảo, không phải tư vấn tài chính. Mức tiền được điều chỉnh theo quý và quy định có thể thay đổi, hãy xác minh trên trang chính thức của Service Canada.
