Mở tiệm nhỏ ở Canada: những bước đầu tiên
Rất nhiều người Việt ở Canada mở tiệm nhỏ: tiệm nail, quán ăn, tiệm tạp hóa, dịch vụ sửa xe, làm vườn, dọn dẹp... Mở tiệm ở Canada không quá phức tạp, nhưng có một số bước đăng ký và nghĩa vụ thuế mà người mới hay bỏ sót. Bài này tóm tắt các bước đầu tiên, chủ yếu theo thông tin ở Ontario. Mỗi tỉnh và mỗi thành phố có quy định riêng.
💡 Đây là thông tin tham khảo chung, không phải tư vấn pháp lý hay kế toán. Quy định và lệ phí thay đổi, và tùy ngành bạn còn cần giấy phép riêng. Hãy kiểm tra trang chính thức và hỏi kế toán hoặc luật sư khi cần.
Bước 1: Chọn hình thức kinh doanh
- Sole proprietorship (chủ doanh nghiệp cá nhân): đơn giản và rẻ nhất, bạn và doanh nghiệp là một. Thu nhập tính vào tờ khai thuế cá nhân. Nhược điểm: bạn chịu trách nhiệm cá nhân với nợ và kiện tụng của doanh nghiệp.
- Partnership (hùn vốn): hai người trở lên cùng chia lợi nhuận và trách nhiệm. Nên có thỏa thuận bằng văn bản.
- Corporation (công ty): là một pháp nhân riêng, hạn chế trách nhiệm cá nhân hơn, nhưng thủ tục, chi phí kế toán và pháp lý cao hơn.
- Chọn hình thức nào còn phụ thuộc vào ngành, rủi ro, thuế và kế hoạch phát triển. Hãy hỏi kế toán hoặc luật sư một lần cho chắc.
Bước 2: Đăng ký tên và giấy tờ kinh doanh
- Tên doanh nghiệp: nếu bạn kinh doanh dưới tên khác với tên pháp lý của mình (ví dụ "Tiệm Nail ABC"), ở Ontario bạn thường cần đăng ký tên doanh nghiệp (business name registration). Kiểm tra trước xem tên đã có người dùng chưa.
- Business Number (BN): là số do CRA cấp để quản lý thuế doanh nghiệp. Bạn cần khi muốn đăng ký GST/HST, trả lương nhân viên, hoặc nhập khẩu.
- Giấy phép của thành phố (business licence): nhiều thành phố yêu cầu giấy phép cho một số ngành (nhà hàng, tiệm làm đẹp, dịch vụ thực phẩm...). Hãy hỏi phòng giấy phép của thành phố nơi bạn mở.
- Giấy phép theo ngành: quán ăn cần kiểm tra y tế công cộng (public health), tiệm nail và làm đẹp có quy định vệ sinh riêng, xây dựng và sửa chữa có thể cần chứng chỉ nghề, kinh doanh thực phẩm có quy định về an toàn thực phẩm.
- Quy hoạch (zoning): kiểm tra xem địa điểm có được phép dùng cho loại kinh doanh bạn định mở không, trước khi ký hợp đồng thuê.
Lệ phí và thủ tục đăng ký khác nhau theo tỉnh và theo thời gian, hãy xem trang chính thức.
Bước 3: Thuế GST/HST
- Nếu doanh thu chịu thuế của bạn vượt 30.000 CAD trong bốn quý liên tiếp, bạn bắt buộc đăng ký thu GST/HST, thường trong thời hạn rất ngắn sau khi vượt mức. Hãy hỏi CRA hoặc kế toán về thời điểm chính xác.
- Dưới mức này bạn có thể đăng ký tự nguyện. Lợi ích: được hoàn lại thuế trên chi phí kinh doanh (input tax credits). Bất lợi: phải thu thuế và nộp tờ khai định kỳ.
- Tiền GST/HST thu từ khách không phải tiền của bạn: hãy để riêng và nộp đúng hạn.
- Lưu ý: mỗi loại hàng hóa và dịch vụ có quy định thuế khác nhau (có loại không chịu thuế hoặc thuế 0%).
Bước 4: Sổ sách, thuế và nhân viên
- Mở tài khoản ngân hàng riêng cho doanh nghiệp để tách tiền cá nhân và tiền kinh doanh.
- Ghi sổ đầy đủ: giữ hóa đơn, biên nhận và sao kê, thường ít nhất 6 năm. Dùng phần mềm kế toán hoặc nhờ kế toán.
- Khai thuế: chủ doanh nghiệp cá nhân khai thu nhập kinh doanh trong tờ khai thuế cá nhân, thường có hạn 15/6 (nhưng tiền thuế vẫn đến hạn 30/4). Xem bài Khai thuế thu nhập lần đầu ở Canada.
- Đóng CPP: người tự kinh doanh phải đóng cả phần của người lao động và phần của chủ.
- Thuê nhân viên: bạn phải khấu trừ thuế, CPP và EI trên lương nhân viên và nộp cho CRA, đồng thời tuân thủ luật lao động (xem bài Tìm việc và quyền lao động). Trong nhiều ngành bạn còn phải đăng ký bảo hiểm tai nạn lao động (WSIB ở Ontario).
- Trả lương đúng luật: lương tối thiểu ở Ontario từ 1/10/2026 là 17,95 CAD/giờ.
Bước 5: Bảo hiểm và các rủi ro
- Hỏi về bảo hiểm trách nhiệm (liability) và bảo hiểm tài sản cho cửa hàng. Nhiều chủ nhà cho thuê mặt bằng yêu cầu điều này (xem bài Bảo hiểm: xe, nhà thuê và sức khỏe bổ sung).
- Đọc kỹ hợp đồng thuê mặt bằng: thời hạn, tiền thuê, phí chung, ai chịu chi phí sửa chữa, điều kiện gia hạn. Nên nhờ luật sư xem trước khi ký.
- Cẩn thận lừa đảo: những lời mời chào "đăng ký công ty" với giá cao, "hóa đơn" giả, hoặc người đòi tiền giúp "xin giấy phép" (xem bài Cảnh giác lừa đảo trong cộng đồng).
Nơi tìm trợ giúp
- Ontario Business Central, Canada Business Network và trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ của thành phố: tư vấn miễn phí hoặc chi phí thấp.
- Các tổ chức hỗ trợ người mới đến khởi nghiệp và chương trình cố vấn (mentoring).
- Kế toán hoặc luật sư có kinh nghiệm với doanh nghiệp nhỏ.
- Hội thương mại người Việt và các nhóm cộng đồng: chia sẻ kinh nghiệm thực tế.
- Nếu doanh nghiệp bạn mở có liên quan đến cộng đồng người Việt, bạn cũng có thể đăng lên bản đồ này qua mục Thêm dịch vụ.
Nguồn chính thức
Kết luận
Trước khi mở tiệm: chọn hình thức kinh doanh, đăng ký tên và các giấy phép cần thiết, hiểu về GST/HST, tách tiền cá nhân với tiền kinh doanh, và mua bảo hiểm. Một cuộc nói chuyện với kế toán ngay từ đầu thường tiết kiệm nhiều tiền và rắc rối về sau.
💡 Cập nhật: tháng 11/2026. Bài này là thông tin tham khảo, không phải tư vấn pháp lý hoặc kế toán. Quy định, lệ phí và ngưỡng thuế có thể thay đổi, hãy xác minh trên trang chính thức.
